Motu kovi pongipongia alea melino ‘a ‘Amelika mo Iran, na hoko atu kohai te ne pule’i ‘a e halanga vaka Strait of Hormuz
Kuo te’eki ai lava ha ‘aho ua ‘o e alea melino he vaha’a ‘o ‘Amelika mo Iran mei he uike ‘e ua na’e talaki, kuo motu kovi ‘a e alelea na’e fakahoko ‘i Pakisitani. ‘O fakahaa ai ‘e he tokoni Palesiteni ‘o ‘Amelika a JD Vance ko e houa ‘e 21 ‘o e talanoa na’e fakahoko mo Iran na’e iku ki he ‘ikai ha felotoi.
Ko e talanoa ko’eni na’e fakahoko ia ki Pakisitani pea ko e mahino ‘oku ‘ikai fie fakamo’oni ‘a Iran ki he ngaahi poini nae tuku atu ‘e ‘Amelika, kuo tuku atu ‘e Palesiteni Trump ‘ene tu’utu’uni ke ta’ofi kotoa ‘e ‘Amelika ‘a e ngaahi vaka kotoa pe ‘e kolosi he halanga vaka tatau ‘oku tu’ukaivi ‘a Iran hono pule’i. Ka ‘oku fakatefito ‘a ‘Amelika ki he ngaahi vaka lolo ‘a Iran mo e ngaahi vaka koloa kotoa ‘e fou mai he halanga vaka.
‘Oku malie ‘a e nga’unu ko’eni ‘a ‘Amelika, he ‘oku fakamanamana’i ‘e Iran ‘a e ngaahi vaka kotoa ‘oku kau mo poupou ki ‘Amelika. Ka ko’eni ‘oku toe fokotu’u ‘e ‘Amelika ia ‘ene fakataputapui tatau ki Iran pea ko e ngaahi teke pate ia ‘a e kau Seniale fakakautau pe kohai ‘e tonu ‘ene fo’i pate faka’osi.
Ko e fo’i lii ‘a ‘Amelika ‘e ongo lahi ki Iran, he’e tu’u ai ‘enau ma’u’anga pa’anga ‘o ‘enau lolo ‘oku tuku atu ki he maketi pea ko e mole lahi ki he’enau ‘ekonomika. ‘E toe ongo lahi mo e ngaahi vaka koloa kotoa he ‘e ongo ia ki he kakai ‘o Iran. Ko ‘Amelika ‘oku ‘ikai fakafalala ‘enau lolo mei he Kulifa Peasia pea kuo kamata afe ‘a e ngaahi vaka na’e uta lolo mei he Kulifa Peasia ki ‘Amelika ‘o ‘utu mei ai. Ka ko hono ta’ofi ‘e ‘Amelika ‘a e uta lolo ‘a Iran ‘e ongo lahi ‘aupito.
‘Oku tui ‘a ‘Amelika ‘oku ‘ikai ke toe ‘ilo ‘e Iran ia ‘a e ngaahi feitu’u ‘oku tu’u ai ‘enau ngaahi maina ‘i tahi, ka ‘oku ‘osi huu atu ‘a e vakatau ia ‘e ua ‘a ‘Amelika ki he halanga vaka ke sivi’i ke ‘ilo ‘a e feitu’u ‘oku tanu ai ‘a e maina pea fakapaaki. He ko’enau feinga kenau lava ‘o malu’i ‘a e ngaahi vaka mei he maina, loketi, misaila mo e fanga ki’i vaka iiki oma ‘a Iran.
‘I he alea na’e fakahoko ‘i Pakisitani, na’e tuku atu ‘e ‘Amelika ‘a e ngaahi me’a ke fai pau kiai ‘a Iran, hangee ko e ta’ofi ‘aupito ‘enau polokalama ngaahi pomu ‘atomi pea ke fakaava ‘a e halanga vaka Hormuz. Ka na’e tali fakafoki mai ‘a Iran ‘enau fiema’u, ke kei pule’i pe ‘e Iran ‘a e halanga vaka pea ta’ofi a’upito ‘a e ‘ohofi ‘a Iran ‘e ‘Amelika mo ‘Isileli pea ta’ofi mo hono pomu ‘e ‘Isileli ‘a Lepanoni. Ka na’e fakahaa mei ‘Isileli mo ‘Amelika, na’e ‘ikai kaunga ‘a Lepanoni ki he alea na’e fakahoko melino pea he ‘ikai tuku hono ‘ohofi kinautolu.
Ko e tu’u ‘a e ki’i va’a tau tahi ‘a Iran kuo ‘osi ia hono tukuhifo ‘e ‘Amelika mo ‘Isileli ki he kilisitahi, ka ko e fo’i mahafu pe ‘oku nau kei tu’u mai ‘aki ki he halanga vaka, ko e maina mo’enau fanga ki’i vaka iiki mo vave pea pehee ki he’enau matafonua ki he halanga vaka ke fai ‘enau ‘ohofi ofi mei he matafonua ki tahi. Ka ko e tu’u ki ha fehangahangai he fukahi tahi ‘oku ‘ikai ha toe ivi ia ‘o Iran.
Kuo ‘auha ‘enau ngaahi ‘apitanga misaila ‘i lolofonua pea tanumia fakataha moe kau sotia tokolahi, ka ‘oku nau kei ivi pe he fakamatala he ngaahi mitia. Ka ko’ene pule’i pe ‘e ‘Amelika ‘a e halanga vaka Hormuz pea ko e toe pe ‘enau fanga ki’i fana misaila iiki ‘oku toe.
‘I he taimi tatau ‘oku kei tatali ‘a e kau ‘analaiso he mala’e tau, pe koeha ‘a e fo’i laka ‘a Iran tenau hoko atu kiai, he ngalingali ‘oku nau musia he halanga vaka Hormuz hono ta’ofi ‘e ‘Amelika ha vaka ‘a Iran ke toe kolosi ai. Kuo ‘iai ‘a e talanoa kuo tuku mai kuo loto ‘a Iran ke fakaava ‘aupito ‘a e halanga vaka, ka ko e teke ia mei Siaina mo Lusia ‘i he tui ‘a ‘Amelika he tena musia he ta’ofi ‘e ‘Amelika ‘a e halanga vaka. Ka ‘oku kai ia he ongoongo fakafiefia ki he ngaahi fonua mo e kakai ke ‘ataa ‘a e ngaahi vaka lolo ke toe foki ‘o ma’ama’a ‘a e ngaahi pausa he kuo ongo lahi ‘a e mamafa ‘a e ‘utu.
