Fokotu’u mei ‘Aositelelia ke ‘ai ha ‘ofisi takitaha kau Nopele ke faingofua fengaue’aki fakakelekele, fu’u lahi fiutali mo hono feinga ke ma’u kinautolu
Ko e taha ‘o e fokotu’u mei he kau Tonga ‘i Ingleburn New South Wales ki he ‘Eiki Minisita Fonua, ke fokotu’u mu’a ha ‘ofisi pau ‘o e hou’eiki Nopele ma’u tofi’a, ke faingofua ki he kakai ‘enau fiema’u fakakelekele ki he Nopele takitaha. He ko e palopalema lahi ‘oku hoko he kau Nopele ‘e ni’ihi ko hono fiu tuli takai holo, mo e tali kiai ha’ane folau ke fakakakato ‘a e fiema’u ‘a e kakai kole lesisita pe fiema’u fakakelekele.
‘I he fakamatala mei he kakai nofo muli tokolahi, ko e palopalema lahi kiate kinautolu ‘enau folau mai ke feinga ki he Nopele ma’u tofi’a ke fakamo’oni hanau fiema’u kehekele. Ko e tali lahi taha ‘oku ‘omai ‘oku folau pe mo’ua kae toki vakai mai he ‘aho hoko pea ko e tali tatau ‘o a’u pe ki he’enau foki, ‘oku te’eki pe faingamalie ‘a e Nopele ke fakakakato ‘enau fiema’u.
Ka ko e ‘uhinga ‘o e fokotu’u kenau lava mai ‘oku ‘iai ha feitu’u pau kenau lava atu kiai, kae tuku ‘enau hela he tukufetuli holo hono kumi ‘a e Nopele ma’u tofi’a. Ko e taimi ‘e ni’ihi ‘oku nau tali lelei mo vave honau ngaahi famili mo e maheni ko e fiema’u ‘api pea pehee ki he kakai ‘oku nau ‘ilo ‘e ma’u mei ai hanau seniti. Ko e toenga ‘o e kakai ‘oku hangehangee he ‘ikai ma’u ha me’a mei ai, ‘oku taimi fuoloa pea toki lava.
Kaekehe ko e angamaheni, ‘oku pau ke teuteu he tokotaha kole ‘api ha sila mo ha koloa kae toki lava atu ki he Nopele ‘o fai ha kole. Ka ‘oku ‘ikai mahino pe koeha ‘a e tu’u ‘a e lao ki he tofi’a Nopele pe ‘oku pau ke totongi pe ‘ikai. Ka ko e me’a pau ia ki ha kakai ‘oku ‘ikai felave’i pe maheni mo e Nopele. Ka ‘i he lao kelekele ‘o Tonga ko e kelekele kotoa ‘o e Hau ‘o e Fonua pea ‘oku vahe ki he kau Nopele kenau toki vahe ki he kakai. Ka ‘oku ki’i kehe ‘a e founga ‘oku ngaue’aki he kau Nopele ‘o fakatatau pe ki he’ene fiema’u mo hono loto.
Ko e palopalema lahi ‘o e tofi’a Nopele, ko hono to’o ‘o e ngaahi ‘api ‘o foaki ia ki he kakai kehe. Pea ‘oku mata’a ‘a e kau Nopele ke to’o ‘a e ngaahi ‘api kuo ‘ikai fai ha ngaue kiai ‘i loto he ta’u ‘e taha. Ko e taimi ‘e ni’ihi ‘oku to’o pea toe fakafoki ki he famili pea ko e ngaahi ‘api ‘e ni’ihi ‘oku foaki ia ki ha kakai kehe. Ka ‘oku toe kovi ange ‘a e taimi ni ko e huu mai ‘a e kau Siaina pea tenau ala ma’u ‘a e kelekele lahi mei he kau Nopele ki he’enau ngaahi pisinisi.
‘Oku kau foki kiai mo e feinga atu ki he Nopele ke lesisita honau ngaahi ‘api, ‘oku talaange ia ke ‘alu pe ‘o tauhi mo nofo pe ai. Ko hono fakapoto’i ia ‘o e feinga ke ha’i’aki ‘a e kakai kenau kei fakaongoongo pe ki he kau Nopele. Pea kapau he ‘ikai fai ha taha ki he loto ‘o e Nopele pea ‘e fakamana’i ke to’o hono ‘api.
Kuo lahi ha ngaahi fakatonutonu kelekele he Fakamaau’anga, ko e ‘eke’i he kakai tokolahi ‘a e faitu’utu’uni ‘a e Potungaue Fonua mo e kau Nopele. Ka ‘oku hoko ‘a e fokotu’u ke ‘iai ha ‘ofisi ‘a e kau Nopele, ke lavaa mai kiai ‘a e kakai ‘o fakahoko ai ‘enau fiema’u pea ‘e vave ange mo mahino ‘a e me’a ‘oku fiema’u. ‘Oku meimei peseti ‘e 47 ‘a e lahi ‘o e fonua ko e tofi’a ‘o e kau Nopele pea ko e fu’u kelekele lahi. Ka ko e me’a mahu’inga taha ki he kakai nofo muli, ke ‘iai ha feitu’u pau mo ha founga ngaue pau kenau muimui kiai, kae tuku ‘a e tukufetuli.
