Pule’anga lolotonga ‘e makatu’unga ai lava mo e ta’ofi ‘o e Sipoti 2031 ki Tonga ni.
Ko e ngaahi laulea koia ki he teu fakahoko mai ‘o e Sipoti ‘o e South Pacific Games ki Tonga ni he 2031 pe ‘e lava pe ‘ikai, ‘oku mo’oni kotoa ia ‘o makatu’unga he ngaahi ngaue ‘oku fiema’u ke fakahoko ‘e Tonga kae malava ke fakahoko ‘a e fe’auhi Sipoti.
Ka ko hono aofangatuku ko e pule’anga lolotonga ‘o Lord Fakafanua, koia te ne aofangatuku ‘a e tu’utu’uni ki he lava mo e ta’elava ‘a e Sipoti 2031. ‘I he ‘uhinga ko e fo’i vaha’a taimi mahu’inga taha ‘eni ki he teuteu ki he sipoti, ko e 2026-2029 pea fakahoko ‘a e fili Fale Alea fo’ou ko e pule’anga ia tenau faitu’utu’uni mo tataki hono fakalele ‘o e Sipoti. Ka ko e faitu’utu’uni ‘a e pule’anga lolotonga ‘oku mahu’inga fau ki he pule’anga ‘e fili ki he 2029.
Pea ‘oku ‘uhinga pehe ni, ka tu’utu’uni ‘a e pule’anga ‘o Fakafanua ke ta’ofi pea ko’ene leveleva ia. He ko e ki’i taimi ‘e huu mai ai ‘a e pule’anga ‘o e 2029 ‘oku fu’u nounou fau ki he 2031 ke fai ai ha teuteu. Ko e ngaahi langa ‘oku fiema’u ki he Sipoti ko e ngaue lahi mo e taimi lahi ke fakahoko ai pea he ‘ikai lava ia he ki’i vaha’a taimi koia.
‘I he taimi tatau ka faitu’utu’uni ‘a e pule’anga lolotonga ke fakahoko ‘a e Sipoti. Ko e ta’u ‘e 4 hoko mai ko e ngaue lahi mo e fakamole lahi tenau fakahoko ki hono langa ‘o e ngaahi fale mo e ngaahi me’a kotoa ko e teuteu ki he Sipoti. Pea ‘e fakafuofua ki he ngaue si’isi’i pe ‘e toe ke fakakakato pea maau ki he 2031. ‘I he ‘uhinga koia he ‘ikai ha toe fili ‘a e pule’anga fo’ou ‘o e 2029 ke ta’ofi ‘a e Sipoti he kuo ‘osi fakahoko ‘a e ngaue mo e fakamole lahi, ka ko’enau hokohoko atu ke fakakakato ‘a e ngaue kuo fakahoko he pule’anga lolotonga. He kapau tenau faitu’utu’uni ke ta’ofi ‘oku kau ia ha Palemia mo ha Kapineti ‘atamai kehe, kenau ta’ofi ha fakamole mo ha ngaue lahi. Pea ‘oku ‘iai ‘a e tui ta’etoe veiveiua he ‘ikai ha pule’anga ‘e faipehe ‘i he 2029.
Ka ‘i he’ene tu’u he taimi ni ‘oku ‘iai pe ‘a e ngaahi faka’ilonga ‘oku loto lelei ‘a e pule’anga lolotonga ke fakahoko ‘a e Sipoti. ‘Oku kau ai hono fakahaa ‘e he Minisita ki he MIA ‘oku fakamalumalu ai ‘a e Sipoti, kuo tuku atu ‘ene fokotu’utu’u ki he Kapineti ki hono kamata ‘o e ngaue ki he Sipoti, ka ko hono fili ‘o e komiti fokotu’utu’u (organizing committee) pe ko e sino mahu’inga taha ki he teuteu ‘o e Sipoti.
Na’e toe fakahaa ‘e he Minisita Hon. Fane Fituafe, kuo loto ‘a e pule’anga ke hokohoko atu hono totongi ‘a e ‘inasi fakata’u ‘oku ‘i he ua kilu tupu ki he Komiti Sipoti ‘o e Pacific, ko e totongi fakata’u ki he fonua tenau fakalele ‘a e Sipoti.
Kaekehe na’e toki situ’a atu ‘a e kau memipa mei he Komiti Sipoti ‘o e Pasifiki mei Tonga ni, ko’enau ‘i heni ke vakai’i ‘a e tu’unga ‘oku ‘iai ‘a e teuteu ‘a Tonga. Pea kuo tuku mai he pule’anga ‘a e fakataha na’e fakahoko ‘oku ‘iai ‘a e ‘amanaki lelei ki ha fengaue’aki ‘i he ngaahi ta’u hoko mai.
‘Oku ki’i ‘ata kovi ‘a Tonga ki he Komiti Sipoti ‘a e Pasifiki ko e tu’utu’uni ‘a e pule’anga ‘o ‘Akilisi Pohiva ke ta’ofi ‘a e Sipoti ‘o e 2019. Pea kapau ‘e toe fai ‘e Tonga ‘a e me’atatau pea kuopau ke hilifaki ‘a e tautea.
‘Oku ‘iai pe ki’i tokosi’i ‘oku nau tui ke ta’ofi ‘a e Sipoti koe’uhi ko e fakamole lahi ‘e fakahoko, ka ‘oku tui ‘a e tokolahi ko e pa’anga ki he langa ‘e tokoni pe ‘a e ngaahi fonua hoa ngaue ‘o hangee ko ‘Aositelelia mo Siaina mo e ngaahi fonua kehekehe pe. Ka ko e ‘aonga ‘o e ngaahi langa ‘e to’utangata mo to’utangata ki he to’utupu ‘a e fonua, ki hono teuteu’i honau taleniti. Pea ko e taimi totonu pe ‘eni ke fakahoko ai, he ko e toe fuoloa ange ko e mamafa ange ‘a e naunau langa mo e ngaue kotoa ki he ngaahi fale sipoti lelei. Ko e ki’i fakamole si’isi’i ki hono tokanga’i ‘o e ngaahi fale mo e mala’e sipoti ka ko hono ‘aonga ‘e fuoloa mo laui to’utangata.
Ko e Patiseti ‘o e ta’u ni na’e ‘ikai ke ‘asi ha teuteu ‘e taha ki he Sipoti, ka ‘oku laka pe taimi pea ‘oku kei fakaongoongo ‘a e kakai ‘o e fonua ki he fokotu’utu’u ‘a e pule’anga, kae fai mo lele ‘i matangi ‘a e teuteu.
