Koeha pau ki he kau Nopele, kuonau teke pate pongipongia ai ki he fili Palemia?
Koe’uhi koe faingata’a ke ma’u ha fakamatala pau mei he ngaahi sino mahu’inga ‘o hangee ko e ‘ofisi Palasi mo e kau Nopele, ‘oku ‘ikai ai ke fakapapau’i ‘a e fakamatala ‘o pehee ‘oku ‘ikai mokoi‘a e Tama Tu’i ke toe kau ha Nopele ‘i he fili Palemia mo e kau Minisita Kapineti.
Na’e hangee ‘oku ngali mo’oni ‘i he fili si’i na’e toki ‘osi hili ‘a e VONC, na’e fili fo’ou ‘a e Kapineti pea ‘ikai ha taha mei he kau hou’eiki Nopele na’e fili ki Fale Alea ‘e kau he Kapineti.
Ka kuo faka’ohovale hono fakahaa ‘e Lord Vaea ki he taha ‘o e ngaahi mitia, kuo ‘osi maau mai ‘a e kau Nopele mo’ene ongo memipa ‘e ua ki he fili Palemia, ‘aia ko Lord Fakafanua ko e Sea ‘o e Fale Alea mo Lord Tu’ivakano ko e Palemia maloloo. Pea ‘oku toe fehu’ia ai pe koeha koaa ‘a e pau fekau’aki mo e kau Nopele.
Ko’ene tu’u he taimi ni, ko e mahino ki he ongoongoni ‘oku ‘ikai ha tu’utu’uni pehee ki he kau Nopele. He kapau na’e ‘iai ha tu’utu’uni pehee, he ‘ikai ha Nopele ‘e loto lahi ke angatu’u ki He’ene‘Afio. Kae taimi tatau ‘oku toe mahino, ‘oku ‘iai ‘a e ni’ihi ‘o e kau Nopele ‘oku ‘ikai finangalo ‘Ene ‘Afio kenau kau ki he Kapineti. Pea ko e pole lahi ki he kau Nopele koia.
Ko e ongo Nopele kuo fakahaa ‘e Lord Vaea, ko kinaua na’ana taki he ongo kulupu ‘a e kau Nopele ‘i he’enau movete he fili Palemia ‘o e 2021, ko Fakafanua mo e ni’ihi kia Hu’akavameiliku na’aneikuna ‘a e fili Palemia mo e ni’ihi kia Tu’ivakano na’ane poupou kia Dr. ‘Aisake Eke. Ka na’e toki hoko ‘a e fehangahangai ‘a Hu’akavameiliku mo e Fakataha Tokoni ke mavahe ai mo e konga na’etaki ‘e Fakafanua ‘i he VONC, ke tukuhifo ai mei hono lakanga.
‘Oku malie foki ‘a e ‘asi pongipongia mai ‘a e teke pate ‘a e Nopele, he ‘oku nau ‘ilo fakapapau ko kinautolu tenau pule’i ‘a e fili Palemia koe’uhi ko e movetevete ‘a e kau Fakafofonga ‘o e kakai. Ka ‘oku toe malie ange ko e movete ‘a e kau Fakafofonga ‘o e kakai pea kuo kau atu mo e hou’eiki Nopele ‘i he movete pea ‘oku ne talamai ai ‘a e me’a pe taha ko e fiema’u mafai.
‘I he’ene tu’u pehee, kuopau ke fakapapau’i ‘e he ongo kulupu mei he kau Fakafofonga ‘o e kakai ‘e ma’u ‘enau fo’i fika ‘o hangee ko e toko 9 pea tanaki mai mo e toko 5 pe 4 mei he kau Nopelekanau lava ‘o fa’u ha pule’anga. Ka ‘e fakahisitolia kapau ‘e mavae tolu ‘a e kakai pea taki 5 mo 4 ‘a e kau Nopele pea ‘e pule’i leva ‘e he ki’i kulupu mei he kakai ‘a e fili ke lava ‘o ma’u ‘a e fika.
Kaekehe ‘oku mahino ‘aupito ‘a e loto ‘o e kakai ke ‘oua na’a toe fili ha Nopele ki he lakanga Palemia, ka ‘oku hoko ‘enau ta’etoka’i ‘a e loto ‘o e kakai ke toe fakalalahi ai ‘a e fiema’u ‘e he kakai kekau mo e kau Nopele hono fili ‘e he kakai ki Fale Alea.
Ko e tu’u ‘a Lord Fakafanua ki he fale ‘o e Tu’i ‘oku ‘iai hono faingamalie lahi ke hoko ko e Palemia, ka ma’u ‘enau fo’i fika mo e kau Fakafofonga ‘o e kakai. Ka ko’ene taukei ke fakalele ‘a e fonua‘oku fehu’ia lahi, ‘o fakatatau ki he’ene fakalele ‘o e Fale Alea ‘oku ‘ikai ke ne lava ‘o pule’i lelei.
Ko e Palemia lolotonga ‘oku tui ‘a e tokolahi ‘oku ne fe’unga ‘aupito ke hoko atu, neongo ‘a e mahino ‘oku ‘iai too kehekehe ‘i he Kapineti lolotonga. Ka ‘oku ‘ikai fai ha lau kovi kia Hu’akavameiliku, he ‘oku kei malohi pe tu’u ‘ene kulupu Fakafofonga kakai. Pea ka ‘iai hano fili ke hoko ko e Palemia, kuopau ke ne fetaulaki mo e faingata’a na’e ‘uhinga ai ‘ene fakafisi ko e ngali na’ane tu’ufehangahangai mo e Tama Tu’i. Ka ‘i he taimi tatau ka toe fili ke Palemia ‘oku ‘iai ‘a e faingamalie ke ne fakalelei’i hono vaa mo e Tama Tu’i mo e Fakataha Tokoni, kae lava ke matangi lelei honopule’anga.
