Koeha ‘uhinga totonu ‘o e hiki? Ke anga kiai kakai pe ko e nounou fakapa’anga ongo kautaha?
Na’e faka’ohovale ki he kakai tokolahi ‘a e ‘uhinga hono hiki ‘a e lolo, kae hili ange koia na’e totonu ke toki hiki he mahina ko Mee ‘o hangee ko hono toutou tala he fakataha mo e Palemia. Ka na’e faka’ohovale hono talaki he lau ‘aho pe kimu’a pea hiki ‘a e lolo he ‘aho ‘uluaki ‘Epeleli.
Na’e fakama’ala’ala ‘e he CEO ki he Fefakatau’aki Mrs Tu’ihalamaka, ko e ‘uhinga ‘a e hiki vave ‘o e lolo ko e kole ‘a e ongo kautaha lolo ke hiki, ke anga kiai ‘a e kakai ke a’u ki he taimi totonu ke hiki ai ‘oku ‘osi anga kiai ‘a e kakai pea ‘ikai fu’u ongosia. Pea ‘i he ‘uhinga koia na’e tali he pule’anga ke fakahoko leva ‘a e hiki. Ka ‘oku ‘iai ‘a e ngaahi me’a ‘oku fu’u fiema’u ke fakamahino ‘e he pule’anga ‘a e tu’unga fakalao ‘o e fo’i ngaue ko’eni.
Ko e fehu’i ‘uluaki pe ‘oku fakalao nai ke tanaki ‘e he ongo kautaha ha pa’anga ‘oku te’eki totonu kenau ma’u? ‘Oku ‘uhinga ‘eni na’e totonu kenau toki tanaki ‘a e pa’anga ko’eni he mahina ko Mee, ka kuonau tanaki ia he taimi ni.
‘Ihe taimi tatau ‘oku ‘iai ‘ae founga ngaue ‘oku ngaue’aki ka ko’ene toki hoko ‘eni ‘i Tonga ni, ke ngaue’aki ‘a e founga ngaue ni. Ka ‘oku ‘iai pe mo e ngaahi me’a ‘oku totonu ke fakamahino’i ki he kakai ‘o e fonua.
Ko hono ua ‘o e fehu’i ki he pule’anga pe ko e ‘uhinga totonu ’eni pe ‘ikai. Pe ko’enau feinga ke tanaki ha pa’anga ke lava he kautaha lolo ‘o fua ‘aki ‘enau fakamole lahi ki hono fakatau mai ‘enau lolo ‘i he totongi mamafa ‘oku ‘iai he taimi ni.
He ‘oku talamai he hiki ko’eni ko e hiki lahi ‘o e totongi ‘o e fakatau mai ‘o e lolo mei Singapore. Pea ke malava ‘a e ongo kautaha ‘o fua hona fatongia ki he fonua kuopau kenau kole ‘ae founga ko’eni, ke tanaki tokamu’a mei he kakai ‘o e fonua.
Kaekehe ko e palopalema heni he 1) ‘oku hiki lahiange ‘a e totongi hono tu’unga totonu 2)’E hiki mo e totongi ‘o e koloa, ‘uhila vai mo e koloa kehekehe ‘o uesia ‘a e kakai. 3) ‘Oku totonu leva ke fakamahino ‘a e ‘uhinga totonu ki he kakai ‘o e fonua pea pehe ki he founga hono fika’i (calculate) ‘o e hiki ke ‘ata kitu’a ki he kakai ‘o e fonua pea fakasi’isi’i hano totongi ta’etotonu ‘o e kakai ‘o e fonua .
Ko hono hilifaki ‘o e totongi ‘oku te’eki ke a’u mai ‘a e uta ke ‘ilo hono totongi totonu ‘oku fiema’u ke fakamahino he ongo kautaha mo e pule’anga ki he kakai ‘o e fonua.

