Toko 3 ke siofi mei Ha’apai 13 ki he fili lahi ‘i Novema

Na’e ‘oatu he ongoongo ni ‘a e tu’unga ‘oku ‘iai ‘a e teu fili ‘a Tongatapu 10, ka ko e uike ni tetau vakai ki Ha’apai 13, ‘aia ‘oku lolotonga fakafofonga mei ai ‘a Hon. Veivosa Taka.

Ka ‘oku ‘iai mo e tokoua kehe ‘oku fai ‘a e vakai kiate kinaua ‘e ngalingali ‘iai ha’ana lau pe faingamalie ki he Sea ‘o Ha’apai 13. ‘Oku taki mai ai ‘a e foha ‘o e helo he Politikale ka kuone mama’o atu ko ‘Akilisi Pohiva Sr., ka ko hono foha ko ‘Akilisi Pohiva Jr, kae pehee kia ‘Esafe Hema Latu.

Pea mei he ta’u kuo’osi mo e hiki ‘a ‘Akilisi Jr mo hono famili ‘o nofo ki Ha’apai 13 ‘o kamata ‘ene kemipeini ki he fili ‘o e ta’u ni. Ko e kau ‘eni ha fo’i laka malie, ke ‘iai hano taimi lahi ke feohi mo e kakai ‘o e vahenga pea ke ‘autonu ‘o sio ki he anga ‘enau nofo mo e me’a ‘oku nau fiema’u mei hanau Fakafofonga ‘oku fili ki Fale Alea.

‘Oku tokoni lahi ‘a e me’a lalahi ‘e ua ki he kemipeini ‘a ‘Akilisi Jr, ‘uluaki ko e ongoongo mo e ngaue ‘ene tangata‘eiki ‘oku ‘ikai ke puli ia mei he kakai ‘o Ha’apai 13 pea mo e Tonga kotoa pea mahalo ko e Tonga ngaue fakapolitikale ‘iloa taha ia talu pea mei he ‘Uluaki Faa. Ko e ‘alu atu ‘a ‘Akilisi Jr, ‘oku mo’oni ‘etau lea Tonga “ Ko e mapaki e faa, kae kei ‘alaha hono tu’unga”. Ko e tokolahi ‘o e vahenga tenau fili pe kinautolu ai, koe’uhi ko’enau manatu ki he ngaue na’e fakahoko he’ene tamai pea ko’ene ‘asi atu, ‘oku hangee pe kuo toetu’u mai ‘a e tangata’eiki.

Ko hono ua, ko e vahenga Ha’apai 13 ‘oku ‘iai ‘a e kolo tupu’anga (Ha’ano/Fakakai) ‘o ‘Akilisi Jr mo’ene tangata’eiki pea ‘oku tokolahi ai hono kainga pea mo e ngaahi motu ofi ai. ‘E tokoni lahi ‘aupito ‘a e tokolahi hono famili ki he feinga ‘oku ne fakahoko pea ka tonu ‘ene founga kemipeini ki he kakai ‘o e vahenga, ‘oku lahi ‘aupito hono faingamalie ke ikuna ‘a e fili.

Ko e Kanititeiti hono ua ko ‘Esafe Hema Latu mei Nomuka nofo Hauloto. ‘Oku ‘ikai sola ‘a e tokotaha ni he ‘oku ‘ikai ko ha’ane toki fili ‘eni pea na’e hoko ‘a e ola ‘ene fili na’e toki ‘osi ‘aia na’e toki fakalaka pe ‘a e Fakafofonga lolotonga Mr. Veivosa Taka ‘ia Latu ‘i he fili ‘a e kau Ha’apai ‘i Tongatapu ni.

Ko Nomuka ko e motu lahi ia ‘i Ha’apai 13 mo e ngaahi motu ofi ai ko e famili mo e maheni kapau te ne ma’u hono kau fili. ‘Oku mahino mei hono ma’u ‘e ‘Esafe Hema Latu ‘a e kau fili mei Ha’apai 13 he fili na’e toki ‘osi, ‘a e mahino ‘oku ‘iai ‘ene vaa fetu’utaki lelei mo e kainga pea kapau te ne kei lava ‘o pukepuke ‘a e vaa koia, ka ne feinga ki he kainga Ha’apai 13 ‘i Tongatapu ni, ‘e ‘ia hono faingamalie lahi. Ka ‘oku mahino ‘a e huu fo’ou ‘a ‘Akilisi Jr ‘e ‘iai ‘a e uesia kia Mr. Latu mo e Fakafofonga lolotonga. Ka ‘i he tafa’aki ‘e taha, ‘e ngali vahevahe ‘a Veivosa mo ‘Akilisi Jr. ko’ena mei he feitu’u tatau kae faingamalie lahi ‘a Mr. Latu ki he ngaahi motu.

Kaekehe ko e fakafofonga lolotonga Hon. Veivosa Taka ‘oku lolotonga ta’utu he Sea pea ko’ene vaa ngaue mo hono vahenga ‘oku lele ‘i matangi ‘i he ngaahi tokoni ‘oku ne feinga’i ki hono vahenga he tafa’aki kehekehe. Pea ‘i he tu’unga koia ko e Fakafofonga lolotonga mo e ngaahi fetu’utaki fakapule’anga mo hono vahenga ‘oku fou kotoa ia ‘iate ia. 

Fakatatau mo e vakai ‘a e kainga tonu he vahenga ‘oku nofo Tongatapu mo nofo Ha’apai, ‘oku nau kei falala kakato pe kia Hon. Veivosa Taka he ‘oku mahino ‘a e ngaahi fakalakalaka lahi mo e tokoni lahi ‘oku ma’u he kainga ‘i he alea ‘a e Fakafofonga. ‘I he’enau tu’u ‘oku ki’i matu’otu’a ange ‘a e Fakafofonga pea taukei he alea mo e tauhi vaa ki he kakai pea ko e tokoni lahi ki he’ene kemipeini.

Ko e toko 3 ko’eni ‘oku nau fungavaka taha kotoa ko e kau memipa he Siasi ‘o Sisu Kalaisi ‘o e kau Ma’oni’oni he Ngaahi ‘Aho Kimui ni.. Ka ‘oku malie ‘oku ‘ikai kenau tui fakapolitikale tatau, ‘oku ‘iai ‘a e takitaha kulupu ‘oku kau kiai. ‘Oku ‘iai mo e pole lahi ki he Fakafofonga lolotonga ko e huu ‘a ‘Akilisi Jr ka ‘e toki vete kotoa pe ‘i Novema.

‘Oku te’eki ke toe ongona mai mo ha kau Kanititeiti kehe, ka ko e toko tolu ‘eni ‘oku ‘osi mahino tenau lele he fili ‘i Novema.

Facebook
Twitter
Email

Related Articles

Leave a Comment