Hao Dr. Viliami Latu hono faka’ilo ka ‘oku pehee Lavulavu kena hoko atu ki he Fakamaau Tangi

Kuo fakahaa ‘e he ‘Eiki Fakamaau Lahi Chief Justice Bishop KC ‘i he uike kuo’osi ‘I he Fakamaau’anga Lahi Nuku’alofa, ‘a ‘ene tu’utu’uni ki he hopo he vaha’a ‘o e tokoni Palemia Dr. Viliami Latu pea mo ‘Etuate Lavulavu ki he totongi fufu ke fakaloto’i ‘a e kau fili ‘o e vahenga Vava’u 16, kenau fili ‘i he tokoni Palemia. Ka kuo pehee ‘e he ‘Eiki Fakamaau Lahi ‘oku hao ‘a e Faka’iloa ki he ngaahi tukuaki’i kotoa na’e fakahoko.

Ko e ngaahi tukuaki’i kehekehe na’e fakahoko ‘e Lavulavu ki he tokoni Palemia, ‘o kau ai ‘a e foaki pa’anga ‘i he me’a fakalotu, fakataautaha pea pehee ki he ‘ikai muimui pau ki he tu’utu’uni ‘o e fili Fale Alea ke to’o ‘a e ngaahi tu’uaki kotoa pea kau kiai mo e tukuaki’i ‘a e Komisoni Fili ki he too nounou ‘enau fakahoko fatongia. ‘I he tukuaki’i ‘e 6 na’e lava ‘o fakahoko ai ‘a e fakatonutonu fakalao na’ e hao kotoa ‘a e tokoni Palemia.

Fakatatau mo hono toutou ‘oatu ‘e he ongoongo ni, ko e launga ‘a Lavulavu na’e fakahoko mai pe ia ki he ongoongo ni he ‘aho na’e fakahoko ai ‘a e fili. Pea na’ane tuku mai ‘a e ngaahi ta’efiemalie ‘o hangee, ko e feitu’u na’e fakahoko kiai ‘a e fili, na’ane fakafaingamalie’i ‘eia ‘a e Faka’iloa ke ne uesia ‘a e kakai fili ‘o Leimatu’a. Ko Leimatu’a foki na’e ikuna’a ‘aki ‘e Dr. Viliami Latu ‘a e fili meia ‘Etuate Lavulavu pea ko e me’a ia na’e hoha’a lahi ai ‘a e Mamahi.

Ka ‘i he tali ‘a e Faka’iloa ki he ngaahi tukuaki’i ‘a e Mamahi ‘i he te’eki ai ke a’u ki he Fakamaau’anga, na’ane pehee ki he ongoongo ni, “ ko e ngaahi tukuaki’i kotoa koia ko e loi kotoa” pea ko’eni kuo fakamo’oni’i mei he Fakamaau’anga.

‘Oku malie ‘a e hoponi he ko e ongo Lama pea na toe famili pea na takitaha fakafofonga’i pe ia ‘ikai ui ha’ana loea. Ko Viliami Latu na’e toki ma’u hono faka’ilonga Lao ‘i he lao pea ko ‘Etuate Lavulavu kuone fakafofonga’i pe ia he ngaahi hopo lahi.

Kaekehe na’e fakahaa ‘e ‘Etuate Lavulavu ki he kakai ‘o e fonua ‘i he’ene Letio FM88.1 ‘e hoko atu ki he Fakamaau’anga Tangi ke a’u ‘a e feinga, koe’uhi ko e fetu’utaki mei he’ene kau poupou. Pea ko e taha na’e ta’efakafiemalie ‘a e ‘ikai lava ‘o fakahoko ‘a  e tu’utu’uni fakamaau’anga ‘i Vava’u ki he’ene kau Fakamo’oni, ke tukuatu ‘a e tohi fakamaau’anga kenau ha’u ‘o fakamo’oni he hopo. Pea ko e ni’ihi na’e teuteu kenau fakamo’oni na’ana na’e ‘ikai lava mai ha taha ia ki he hopo. Ko e ni’ihi na’e folau pea poaki puke ‘a e n’ihi pea ko e ni’ihi na’e ‘ikai pe haa ia he Faamaau’anga.

Ka kuo ‘iai ‘a e hopo na’e toki fakahoko, na’e tautea ai ‘e he Fakamaau’anga ‘a e tokotaha fakamo’oni na’e ‘ikai lava mai ki he hopo, ke mo’ua pa’anga ‘e $5000 ka ‘ikai ko e ngaue popula mahina ‘e 3. Pea ‘oku ne tui na’e totonu ke ngaue’aki ‘a e hopo ko’eni ki he’ene kau fakamo’oni na’e ikai ke fie talangofua ki he tu’utu’uni ‘a e Fakamaau’anga.

Ko e ngaahi hopo kotoa kuo lava, ‘oku fakahuu atu ‘a e tangi ‘a e tafa’aki na’e ‘ulungia pea ‘e fakatatali ai ki he Fakamaau’anga Tangi. Ko e hopo ‘a e Minisita Fonua Dr. Taniela Fusimalohi mo Tevita Lavemaau, kuo lava ‘a e hopo ka ‘oku fakatatali ki he tu’utu’uni, na’e palani ke fakahaa ‘i he uike ka ‘oku kei fakaongoogo ki ha maau malie ‘a e Fakamaau’anga kae toki tala ‘a e ola.

Kuo mahino ‘e toe fakahuu mai mo e hopo fo’ou ko hono faka’ilo ‘e ‘Akilisi Pohiva Jr. ‘a e Fakafofonga lolotonga ‘o Ha’apai 13, ka ‘oku ‘ikai ko ha hopo he totongi fakafufu ka ko e hia kehe ki he liliu ‘o e kau fili mei he vahenga kehe ki he vahenga kehe.

Leave a Comment