Liliu pule’anga tu’utu’uni ki he pa’anga tokoni noo ki he ngaahi pisinisi ko e lahi holomui mei he mamafa malu’i noo
Kuo tuku mai he Palemia ‘o Tonga Lord Fakafanua ‘i he konifelenisi mo e kau Faiongoongo ‘i he Falaite uike kuo’osi, ‘e fakahoko ‘e he pule’anga ha liliu ki he tu’utu’uni ngaue ‘a e Pangike Langa Fakalakalaka, fekau’aki mo e pa’anga noo ki he ngaahi pisinisi iiki. ‘Oku makatu’unga ‘eni mei he mahino mai mei he pangike, ‘oku tokolahi ange ‘a e holomui koe’uhi ko e mamafa ‘a e malu’i noo ‘oku ngaue’aki ‘e he pangikee ki he kau fie noo pisinisi.
Na’e toe fakahaa ‘e he Palemia, ko e talu ‘a e kamata mai ‘a e polokalama ‘i he mahina ‘e 3 kuo hili, ko e pa’anga pe $3 miliona mei he $10 milion kuo lava ‘o tuku atu kitu’a. Ka ‘oku ‘ikai loto ‘a e pule’anga ke nofo ‘a e pa’anga he pangike, ka ke vilohi kitu’a ki he kakai ‘o e fonua ke tokoni ki he’enau ngaahi pisinisi pea toe fakatupu ai ha ngaahi ngaue kehe.
‘Oku malie ‘a e fo’i nga’unu ‘a e pule’anga, ka ko e vakai kiai, na’e ‘osi mahino lelei pe ‘a e palopalema ko’eni mei mu’a mei he polokalama tokoni tatau ki he kau ngoue mo e toutai. Pea ‘oku ‘ikai ko ha toki ‘ohake ‘a e palopalema’ia ‘a e fanga ki’i pisinisi iiki, ko e ‘ikai ha koloa malu’i ke fakahoko ‘aki ‘enau noo, ka na’e toe fakahoko pe ‘e he pule’anga lolotonga ‘a e fo’i tu’utu’uni tatau pea ma’u mo e ola tatau. Ka ‘oku fakafiefia ko’enau loto lelei ke fakahoko ha liliu ke fakafaingofua ki he kau pisinisi iiki, kenau lava ‘o noo ke tokoni ki he’enau ngaahi pisinisi.
Kaekehe ‘i he pule’anga kuo’osi, na’e ‘osi mahino’i lelei he Palemia maloloo mo hono pule’anga ‘a e fo’i faingata’a ko’eni. Na’anau vahe’i leva ‘a e $30 miliona ki he ngaahi pisinisi taautaha pea fokotu’u mo e tu’utu’uni ngaue fo’ou ka na’e huu mai ‘a e pule’anga lolotonga ‘o tu’utu’uni ke fakafoki pe ki he Pangike Fakalakalaka. Pea kuo te’eki taimi lahi kuo toe hoko pe palopalema tatau pea nau toe fakahaa ‘a e palani kuo fakahaa he Palemia. Ko e fehu’i pe koeha na’e ‘ikai kenau hokohoko atu ai pe he fokotu’utu’u ngaue ‘a e pule’anga motu’a? kae toe liliu ke fakaloloa ngaue.
‘I he fakatotolo ‘a e ongoongo ni, ‘oku ‘ikai ha mahu’inga pau ia ke toki ngaue’aki ha koloa malu’i pea ko e koloa malu’i, ko ha fale pe ko e kelekele pe me’alele pe ngaahi me’angaue ‘oku lahi hono mahu’inga. Ko e malu’i ko’eni ki he tokolahi ‘o e kau pisinisi iiki, ‘oku hangee pe ha pehee mai ke ke ‘alu ko e ki ‘api he ‘ikai ‘oatu ha noo ia, kae ui atu ‘a e kau pisinisi tu’umalie kenau ha’u kinautolu ‘o tata’i atu ‘etau pa’anga noo ‘oku ‘iai ‘enau koloa malu’i.
Na’e ‘osi ‘oatu he ongoongo ni kimu’a ‘a e toe fou pe kakai he palopalema tatau ‘oe polokalama noo tokoni ‘a e pule’anga, ka ‘oku fakalotu ‘eni kuonau fakahoko ha ngaue ke tokoni kau pisinisi iiki mo e pisinisi fakataautaha.
