Ko e taha ‘a e ongoongo fakafiefia ki he kakai ‘o e fonua na’anau fakaongoongo kiai, ko ha hiki ‘a e totongi ‘uhila koe’uhi ko e hiki fakamamani lahi ‘a e lolo. Ka ‘i he uike ni na’e tuku mai ai ‘e he Kautaha ‘Uhila ‘a Tonga ‘a e fanongonongo ki he hiki seniti ‘e 32 ‘a e ‘uhila. Ko e hiki ia mei he seniti ‘e .89 ki he pa’anga $1.21 pea ko e fu’u hiki lahi talu ‘a e tu’u ‘a e ‘uhila ‘a Tonga.

‘Oku ‘ikai ha ‘ohovale he hiki lahi kuo talaki mei he TPL he na’e ‘osi ‘iai pe ‘amanaki ‘e hoko, ka ko e fakafiefia ko e loto lelei ‘a e pule’anga ‘o Lord Fakafanua ke fua he pule’anga ‘a e fo’i faikehekehe ko’eni. Na’e fakahaa he Palemia na’e ‘osi palani pe pule’anga ‘a e me’a ke fakahoko, koe’uhi ‘oku lahi ‘a e uesia ki he kakai ‘o e fonua he tau ‘oku lolotonga hoko.

Na’e fakahaa he Palemia ‘a e ongoongo fakafiefia ni ‘i he lolotonga ‘a e konifelenisi mo e kau Faiongoongo. Na’e toe ta’ota’o mai ai mo e ongoongo fakafiefia ‘e taha, ko hono foaki he pule’anga ‘a e COLA 3% ki he kau ngaue fakapule’anga. Ko e tokoni pe ‘eni ki he kau ngaue koe’uhi ko e hikihiki ‘a e totongi ‘o e me’a kehekehe ki he kakai, hangee ko e hiki ‘a e totongi lolo, hiki ‘a e ‘uhila mo e vai, ko e totongi koloa mo e me’akehekehe.

Ka ‘oku tui ‘a e tokolahi ko e foaki ha COLA pea ‘ai ke peseti lahiange ‘a e kau ma’u vahenga ma’ulalo kae hiki si’isi’i pe ‘a e kau ma’u vahenga levolo ma’olunga. He ko e hiki peseti 3, ko kinautolu ‘oku vahenga $300 he uike ko e pa’ana pe ‘e $9 ‘ene hiki vahenga he ‘ikai ma’u ha me’a ia. Pea ko e kau levelo ma’olunga kuo nau ‘osi sai pe kinautolu pea ko e tokotaha ‘oku vahe $2000 he uike ua ‘e hiki $60 ia. Ka ‘e taau ange ke hiki lahi ‘a e levolo ma’ulalo kae hiki fe’unga pe ‘a e levolo ki ‘olunga.

‘Oku tokolahi ‘a e loto mamahi he kakai ‘o e fonua ki he fua fatongia ‘a e kautaha ‘uhila ‘a e lahi ‘ene matemate, ka ko e me’a ke mahino ‘oku ‘ikai ha toe fili ‘a e kautaha ka ko e tamate’i ‘a e ‘uhila, kae lava ‘o hokohoko atu. Ko e palopalema ki he ‘etau ngaahi masini ko e too nounou ‘a e ngaahi poate mo e kau ngaue he ngaahi ta’u kimu’a, ‘a e ‘ikai kenau tokateu ke fetongi ‘a e ngaahi misini, he ‘oku mei fakata’u 20 pe ‘ene ngaue. Ka na’e ‘ikai ha me’a pehee ia, kae fai ‘a e ma’u vahenga lalahi ia ‘a e kau ngaue he Kautaha ni kae fua he kakai ‘a e ola ‘o ta’etokanga koia.