Longoa’a Mamani ‘o e ‘akapulu Liiki he kehekehe fakavalevale ‘o e vahe kau va’inga he Ipu ‘a Mamani.

‘Oku ‘iai ‘etau lea Tonga ko e “Katoanga mo hono Tutuku”. Pea ko e me’a totonu ia ‘oku hoko ‘i he taimi ni ‘i he mala’e  ‘akapulu Liiki ‘i he teuaki atu koia ‘a e fainolo ‘a Nu’usila mo ‘Aositelelia ki he Ipu ‘a Mamani.

‘Oku makatu’unga ‘eni hono fa’a ‘ohake ‘a e kehekehe he vahe ‘a e fanau va’inga ‘i he Ipu ‘a Mamani. ‘Aia ‘oku anga pehe ni.

Country/Team

Reported Player Payment

Australia (Kangaroos)

AU$40,000 per player for the tournament [smh.com.au], [rnz.co.nz]

Most other nations (England, New Zealand, Samoa, Tonga, Fiji, PNG, Cook Islands, etc.)

AU$850 per match as the standard World Cup fee [rnz.co.nz], [thecoconet.tv]

Teams reaching the final (non-Australia)

Up to about AU$4,250 per player in match fees (5 matches × AU$850) [rnz.co.nz], [smh.com.au]

 

Fakatatau leva ki he fika, ‘oku meimei liunga 10 ‘a e lahi ‘o e vahe ‘a e fanau va’inga Kangaroo he toenga ‘o e ngaahi timi. Pea toki tukukehe ‘a e vahe ‘oku takitaha teuteu ‘e he fonua ma’a ‘ene kau va’inga.

Ka ‘oku fakalalahi ‘a e longoa’a koe’uhi ko e lahi ‘o e fu’u pa’anga ‘oku ma’u mei he kau poupou ‘o e ngaahi timi mei he Pasifiki, kae tautau tefito ki Tonga mo Ha’amoa. Ka ‘oku valevale ‘a e pa’anga ‘oku monu’ia ai ‘a e ongo fonua ni.

Kaekehe na’e toe hoko ‘a e lea ‘a e to’a Ha’amoa ko Spencer Leniu hili hono tuku ia kitu’a he semi fainolo.

“ Kuou fai hoku lelei taha ma’ae sipoti ni pea ko e me’a mahu’inga taha ‘oku ou tokanga kiai, ke fakapapau’i ‘oku ma’u he tokotaha va’inga ‘a e monu’ia lelei taha ke ne ma’u, ‘i hono fakafofonga’i honau fonua iiki.

Ka ‘oku ‘ikai ha toe fakapulipuli ‘oku faka’aonga’i hotau kakai ke tu’umalie ai ‘a e Liiki” ko Spencer Leniu ia.

Na’e kaunga foki mo e ta’efiemalie ‘a Ha’amoa ki he fakamaau’i ‘enau va’inga mo ‘Aositelelia, ‘i he lea na’ane fakahoko.

Kou ‘iai ‘a e tokolahi ‘oku nau poupou fefeka ki he lea ‘a Spencer pea kuo hoko ko e kaveinga lahi hono talanga’i. Pea kuo ako kalo takai holo ‘a e kau ma’u mafai he ngaahi sino lalahi ‘o e Liiki pea kuo nau fakamana ke fakahoko ha ngaue kia Spencer ko’enau ‘ita hono fakatokanga’i ‘enau ma’u monuu he ta’u lahi he kau poupou ‘a Tonga mo Ha’amoa.

‘I he taimi tatau ‘oku fakalalahi ‘a e kaveinga ni hono talanga’i ‘e he ope pea kuo mahino ki he ngaahi sino mahu’inga he Liiki, kuo ‘aa mata ‘o e kakai ‘o ‘ilo hono faka’aonga’i kinautolu kae ‘ikai ha ‘aonga ki he ngaahi fonua Pasifiki.

Ko e fe’auhi Ipu ‘a Mamani ‘o e ta’u ni ‘oku fakalele mo fakapa’anga ‘a e konga lahi ‘e he komiti Liiki ‘a ‘Aositelelia (AURL) ‘i he malumalu ‘o e IRL ko e sino pule fakamamani lahi. ‘I he ‘uhinga ‘oku nau malohi fakapa’anga ange kinautolu ‘i he IRL. Ko e NRL ‘oku fakamalumalu ia ‘i he AURL. Pea ko e ‘uhinga ia ‘oku lahi pehee ai ‘a e vahe ‘a ‘Aositelelia ko’enau fakamole lahi taha ki hono fakalele ‘o e fe’auhi.

Ka ko e hoha’a ‘a e Tonga mo Ha’amoa, ko e pa’anga lahi taha ‘o e fe’auhi Ipu ‘a Mamani ‘oku tanaki ia mei he kau poupou ‘o e ongo fonua ni. Ka ‘oku ‘ikai fu’u ‘aonga ia ki he’enau kau va’inga mo e va’inga fakalotofonua, kae ma’u monuu ai ‘a ‘Aositelelia tokotaha.

‘Oku tui ‘a e tokolahi ‘oku fu’u vaivai ‘a e Komiti Liiki ‘a Tonga mo Ha’amoa ke kau he alea. He ‘oku ongo malohi ‘aupito hona le’o kena alea koe’uhi ko e pa’anga lahi ‘oku tanaki mei he kau poupou pea ka holomui ‘a e kau poupou ‘o e ongo fonua ni pea ko e ‘osi ia ‘a e Liiki ‘ene manakoa fakamamani lahi.

Ka ko e pango ko e komiti ‘oku meimei fakaongoongo pe ia ki he kau pule mo e faiako ‘o e timi Fakafonua ko e kau papalangi. Pea ‘oku toki mo’oni ‘a e lau kuo femahino’aki pe tama teka mo e tama taa, he ko e kau papalangi. Kohai leva ‘oku ne ‘ilo ki he ngaahi me’a he tu’a puipui ‘i hano fakapapaka’i ‘e he ongo faiako ‘a Tonga mo Ha’amoa ‘a e IRL mo e AUCL, ka na holomui mo’ena ongo timi tanaki pa’anga lahi. Ko e ngaahi fehu’i fakatupu fakakaukau.

‘Oku tui ‘a e tokolahi ‘oku fe’unga pe vahe lahi ‘a ‘Aositeleia he ko kinautolu ‘oku fakamole lahi taha ki hono fakalele ‘o e fe’auhi. Ka ‘oku fokotu’u atu ‘e he kau manako va’inga Liiki, ke fakatokanga’i ‘a e ongo fonua ‘oku tanaki pa’anga lahi taha mei ai ‘a e fe’auhi ke toe fakalelei’i ‘ena monu’ia. He ka holomui ‘a Tonga mo Ha’amoa pea muimui atu ai mo ha ngaahi fonua kehe, ko’ene ‘osi ia ‘a e Ipu ‘a Mamani ‘o e Liiki.

Kuo a’u ‘eni ‘a e kilofi ‘e he IRL ‘a ‘Amelika ke fakahoko kiai ‘a e Ipu ‘a Mamani ‘o e 2030, ko’enau sio ki he poupou ‘a e fu’u kau Tonga mo Ha’amoa tokolahi ‘oku nofo ‘Amelika pea ko e tanaki pa’anga lelei ia ki he Liiki.

Ka ko e me’a ke mahino ‘oku ma’u ‘e Tonga mo Ha’amoa ‘a e malohi lahi kena kau he alea pea pule’i ‘a e faitu’utu’uni he Liiki. Ka ‘oku fiema’u ha Komiti lelei kenau lava ‘o kau he alea. Ka ‘ikai ko e hoko pe ‘a Tonga mo Ha’amoa ko e misini ATM ki he Liiki fakamamani lahi.

Leave a Comment