Tokolahi teke mei Papua Niukini ke fakafoki fefine Tonga mei ‘Aositelelia ko e laulanu he mitia fakasosiale

Kuo hiliange ‘a e fili Miss Pacific Pageant pea ‘oku mo’oni ‘etau lea Tonga ko e “Katoanga mo hono Tutuku”. Kuo ‘ikai ngata ‘i he longoa’a mo e felauaki ‘a e ola ‘o e Pacific Miss Pageant, ka kuo kau atu mo e kau poupou ‘o e ngaahi fonua he Pasifiki na’e kau ki he fe’auhi, na’efakahoko ‘i Fisi ‘i he uike kuo’osi. Ko e lolotonga ‘a e lele ‘a e fe’auhi kuo ‘iai ‘a e ngaahi fetohi’aki ‘i he kau poupou ‘a e ngaahi fonua. Ka na’e ‘ikai ke ‘amanaki ‘a e kakai tokolahi ‘o Tonga ‘e a’u ‘a e fa’anga ‘atamai mo e to’onga ‘a e fefine ko Meleane Fatafehi ‘o Lapaha, ki he’ene kape ki he kakai ‘o Papua Niukini “’uli’uli”. Ko e fa’ahinga lau ‘eni ‘oku kovi ‘aupito ki he kakai Melanisia ‘o hangeepe ko e lea pehee ki he kakai ‘uli’uli ‘o ‘Amelika. ‘Oku faka’uhinga’i ia ko e anga ta’efaka’apa’apa ki he fa’ahinga kakai ko’eni, koe’uhi ko’enau kili ‘uli’uli. Ka na’e hangee ia ha me’a fakaoli kia Meleane ‘ene toutou “live” he’ene peesi facebook ‘o toutou lau ‘uli’uli ki he kakai ‘o Papua Niukini mo’ene kata. Ka ‘oku ‘iai ‘a e tui ‘oku ‘ikai ke ne si’i maa’usia hono mafatukituki ‘o ‘ene ngauepango ‘oku fai.‘Oku toe fakaloloma ko e si’i kole fakamolemole ‘a e kainga Tonga ia ‘e ni’ihi ki he kakai ‘o Papuna Niukini he anga ta’efaka’apa’apa ‘a Meleane, kae ‘ikai pe kole fakamolemole ia, kae kei hoko atu pe ‘ene lau kovi ki he si’i kainga ni. Pea ‘oku ‘ikai puli ‘a e ngaahi fonua tokolahi ‘oku kuli ‘uli’uli hono kakai, ka ko e pule ia ‘a e ‘Otua. Pea ko’ete manuki ki ha fa’ahinga kakaiko’euhi ko honau lanu, ko’ete manuki ia ki he tokotaha na’ane fakatupu kinautolu.Kaekehe kuo ui ai ‘a e kakai tokolahi ‘o Papua Niukini ki he kau ma’u mafai ‘o honau fonua mo e kau ma’u mafai ‘o ‘Aositelelia, ke fakahoko ha ngaue kia Meleane Fatafehi ‘o Lapaha ke fakafoki ki Tonga koe’uhi ko’ene ngaue’aki ‘a e mitia fakasosiale ke laulanu mo fakatupu maumau.

‘Oku toe fakamamahi angeki he ngaahi famili ‘i Tonga ni ‘oku ‘iai honau famili ‘i Papua, ‘o hangee ko e kau Faifekau ‘o e Siasi ‘o Sisi Kalaisi ‘o e Kau Ma’oni’oni ‘I He Ngaahi ‘Aho Kimui ni, ‘oku tokolahi ‘aupito ‘i Papua. ‘Oku ‘iai mo e fanau ako, ko e kainga Tonga kuo laui ta’u ‘enau nofo Papua. Ko e si’i kakai ‘eni ‘oku tu’u lavea ngofua ‘a e malu ‘enau mo’ui, he ko e tokolahi ‘o e kakai Papua ‘oku ‘ikai lelei ‘a e tu’ungafakasivilaise ‘i he taimi ‘oku nau ‘ita ai. ‘E malava pe henau ‘ita ke fakahoko ha ngaue pango ki he kainga Tonga ‘i Papua. Ko e hoa ‘o e Kovana Senilae ‘a Papua ko e ta’ahine Tonga mei Vava’u pea ‘oku ‘iai ‘a e tui, ‘oku ne maa mo faingata’a’ia lahi ‘i he tu’unga ‘o e ngaahi laulanu kuo fakahoko ‘e Meleane Fatafehi ‘o Lapaha ki he kainga Papua. ‘Oku tokolahi mo e fanau ako Papua ‘oku nauako ‘i Liahona High School ka ‘oku nau monu’ia, he ko e tu’unga sivilaise ‘a Tonga ni ‘oku ki’i ma’olunga. Kaekehe ko e ui kuo fakahoko pea mo e ngaahi tohi kuo fakahaa ai ‘a e fetu’utaki ‘a e kakai‘o Papua ki ‘Aositelelia, ke fakahoko ha ngaue kia Meleane ke fakafoki ki Tonga, ‘oku te’eki ‘ia ha fakaikiiki. Pea ka faifaiange kuo hoko, ‘e hoko ia ko e ako lahi ki he kainga Tonga ‘oku hoko ‘a e mitiafakasosiale ko ha me’a ke fakahoko ai ‘enau anga ta’efaka’apa’apa.  Pea fakatauange pe ‘e ‘ikai hoko ha me’a kia Meleane mo hono famili, he ‘oku tokolahi ‘aupito ‘a e kainga Papua ‘i ‘Aositelelia.

Facebook
Twitter
Email

Related Articles

Leave a Comment