Tukuaki’i Faka’iloa ‘ene faihia ko e ngaue ‘ofisa Polisi ki he kole pa’anga ke totongi ‘ene noo pea hiki ia ki Nu’usila
‘Oku malie ‘a e vetehia ‘a e Faka’iloa ko Heilala Finau ta’u 23 mei Vava’u kae nofo Ngele’ia, ki he ‘uhinga na’e faihia ai, ko e ngaue ‘a e ‘ofisa Polisi ko ‘Etuate Siale ko’ene fa’a kole pa’anga ke totongi ‘aki ‘ene noo kae toki totongi fakafoki ange. Pea ne toki ‘ilo kuo hiki ‘a e ‘ofisa ia ki Nu’usila, ka ko e lahitaha ($10,000) ‘o e pa’anga na’ane ma’u ta’efakalao mei he kau Mamahi, na’e ‘ave ia ki he ‘ofisa Polisi.
Ka ko e pango, na’e ‘ikai tali he kau Polisi ‘ene launga’i ‘a Siale ko e ‘ikai ha fakamo’oni fe’unga pea ‘oku ‘ai ai ko e kau Polisi pe ‘oku nau fakahoko ‘a e ngaue ki he ‘ofisa Polisi.
Kaekehe na’e tautea ngaue popula ‘e Hon. Justice Tupou KC he ‘aho 9 Siulai ‘a Heilala Finau ki he ta’u ‘e ua mo e mahina ‘e hiva. Kae tautea toloi ‘a e mahina ‘e tahavalu (18) fakamuimui he ta’u ‘e ua pea ke ne ngaue’i leva ‘a e ta’u ‘e taha mahina ‘e taha.
Na’e faka’ilo ‘a e Faka’iloa ki he tikite ‘e tolu (3) ko e ma’u ‘a e pa’anga ‘i he founga kakaa, ko hono lohiaki’i ‘a e Mamahi fika ‘uluaki ko Malanata Havea ‘o Folaha ko e ta’ahinga ngaue sekelitali ia ‘a e CEO ‘o e MEIDECC. Pea ‘oku ne tokanga’i ‘a e tufa tangikee vai mo e langa fale tokoni ki he kakai ‘o e fonua. Na’e totongi ai ‘e Malanata ‘a e $12,000 ki he Faka’iloa ko e ngaahi fakamole ki he fale mo e ngaue ki he konga kelekele.
Ko e Mamahi fika ua ko ‘Elisapeta Takitaki mei Lomaiviti, ko e me’a tatau pe ko hono fakafe’iloaki he Mamahi fika ‘uluaki kiai ‘a e ngaue na’e tu’uaki ‘e he Faka’iloa. Na’e kamata totongi ai ‘e ‘Elisapeta ki he Faka’iloa ‘a e $500
Ko e Mamahi fika tolu leva ko Mafi Taukafa na’ane totongi ki he Faka’iloa ‘a e $800.
Ka koe’uhi ko e hokohoko ‘a e ‘ai pa’anga ‘a e Faka’iloa ki he kau Mamahi, na’anau ki’i hu’uhu’u ‘onau ‘alu ki he ‘ofisi ‘o e MEIDECC ‘o ‘eke ‘a e hingoa ko e Makitalena Finau ko e hingoa ‘eti faiva ‘o e Faka’iloa ka na’e fakahaa ange he kau ngaue ‘oku ‘ikai ha taha pehe ai. Na’e fakahoko ai pe ‘enau launga ‘o puke ‘a e Faka’iloa he ‘aho 10 Sepitema 2024.
Na’e ui ‘ene hopo he ‘aho 7 Mee 2025, ka na’ane tali halaia kotoa ki he ngaahi tuuaki’i. Pea ne fakahoko ai ‘a e fakamatala ki he ‘ofisa Polisi ko Siale. Na’ane pehee, ‘oku ako he TIHE ki hono tipiloma ka ‘oku fa’a toua’a he faikava ‘a e kau Polisi ‘i he ‘apitanga Vaololoa ‘o maheni ai mo Siale. Na’ane toe fakahaa, ko Siale na’ane fakahaa ange ‘a e polokalama langa fale he MEIDECC.
Kaekehe ko e faka’iloa mei Vava’u ka ‘oku ne ngaue ‘i he TCC, ka ko e tukuaki’i mo e launga kuone fakahoko ‘oku ‘ikai tali ko e ‘ikai ha fakamo’oni pau. Ka kuopau ke ne fua tokotaha ‘ene hia, he ‘oku ‘ikai fakapapau’i ‘ene tukuaki’i ‘a e ‘ofisa Polisi pe ko e mo’oni pe ko e loi.
