Tali Fale Alea patiseti fakatau me’alele kau Fakafofonga, kae hala maama kamo ‘a Ha’apai he ta’u ‘eni 4 ki he fefononga ‘aki ‘i tahi.

Ko e me’a faka’ulia ke fakakaukau atu ki he fa’ahinga faitu’utu’uni ha pule’anga ‘oku ho’ata mei ai ‘a e ta’emaa’usia, faka’atamai mo fakakonisenisi ki he me’a ‘oku mahu’inga ange. Pea ‘oku lahi ai ‘a e ngaahi poini ke fehu’ia pe ‘oku makatu’unga mei he haa ‘a e lava ke hoko ‘eni.

‘Oku tau talanoa heni ki he ngaahi mahina si’i kuo ‘osi ‘i he Fale Alea ‘o Tonga, na’e longoa’a ‘a e kakai ‘o e fonua, ki hono ‘ohake ‘i he Fale Alea ‘a e fakamatala ki hono fokotu’u ke kumi ha me’alele takitaha ‘o e kau Fakafofonga Fale Alea ki honau ngaahi ‘ofisi fakavahenga. 

“ Kofe’ia ‘a e kau Fakafofonga ‘oku toutou malanga malie he ‘ofa he kakai ‘o e fonua mo e taukave’i ‘a e fakapotopoto’i ‘a e tukuhau ‘a e kakai” ko e fehu’ia ia mei he kakai ‘o e fonua.

Fakatatau mo e fakamatala ‘oku ma’u he ongoongo ni mei he taha ‘o e kau Fakafofonga, na’e fakataumu’a ‘a e fokotu’u ke ‘iai ha me’alele ‘a e fakafofonga ke ngaue’aki he ‘ofisi vahenga, kae tautefito ki he kau Fakafofonga ‘oku ‘ikai kenau kau atu ki he Kapineti. Pea ‘e toe ngaue ‘aki pe ‘a e me’alele ki he ngaue ‘a e vahenga he taimi ‘oku fiema’u ai.

Kaekehe ‘i he Monite ‘o e uike ni ‘i he ava ‘a e Fale Alea ‘o Tonga, na’e si’i kole ai ‘a e Fakafofonga ‘o Ha’apai 13 Hon. ‘Esafe Hema Latu, ki he pule’anga ke fokotu’u mu’a ha ngaahi maama kamo ki Ha’apai mo hono ngaahi ‘otumotu, he ko e talu ‘a e tsunami mo e puli kotoa ‘a e ‘uu maama kamo. Pea ko e ta’u ‘eni ‘e 4 mei ai mo e ‘ikai pe ha maama kamo ki he fefononga’aki ‘a e kainga he ‘oseni. Pea ‘oku ‘ikai puli mei ha taha ‘a e mahu’inga ‘o e maama kamo ki he kau folau tahi he taimi po’uli.

“‘Oku ‘ikai ha pa’anga he ‘oku mamafa ‘a e maama kamo”, ko e tali ia ‘a e Pule’anga ‘o fakatatau ki he lau ‘a Hon. Latu ki he kau memipa ‘o e Fale Alea.

‘Oku malie ‘a e tala mei he pule’anga ‘oku mamafa ‘a e fo’i maama kamo ‘oku ne fakahaofi ‘a e kakai ‘o Ha’apai mo e ngaahi vaka tahi ‘oku nau fou atu ‘i Ha’apai, kae ‘ikai fehu’ia ‘a e fu’u ‘otu me’alele ‘e fiha ‘o a’u ki he kilu hono fakatau. Ko e tu’u ‘a e maama kamo ‘i tahi ko e hao’anga ia ‘o e mo’ui ‘o e kau folau tahi pea ‘oku mahu’inga ange ia he me’alele mamafa ‘oku teu fakatau ma’ae kau fakafofonga.

Na’e toe fakahaa ‘e Hon. Latu ki he Fale Alea, ‘oku fakatupu lotomamahi, ko e tala ‘oku mamafa ka ‘oku haa he ta’u kotoa ‘i he patiseti ‘a e Potungaue Malini ‘a e pa’anga ki he maama kamo mo e te’eki ‘iai ha maama kamo. Pea ‘oku ne feinga ke ‘ilo pe kofe’ia ‘a e pa’anga koia.

Ko hono ua, kuone ‘osi fekumi ‘o ma’u ‘a e ngaahi kautaha ‘oku lava ‘o ma’u ai ‘a e ngaahi maama kamo totongi ma’ama’a fe’unga ki he US$800.00, ‘oku kau ia he totongi ma’ama’a. Pea ko e koloa pe ke kumi mai he pule’anga, kae toki fakakakato he kainga ia hono ngaohi hono taula ke fokotu’u ‘aki ‘i tahi.

Kaekehe ‘oku fiema’u ‘a e pule’anga kenau ‘ilo’i ‘a e fiema’u vivili ke fakamu’omu’a mei he fiema’u ‘oku ‘ikai fiema’u vivili. Ka ko’eni kuo tali ‘a e me’alele ‘oku ‘ikai ko ha fiema’u vivili kae tuku ‘a e maama kamo ‘oku vivili ange hono fiema’u koe’uhi koe mo’ui ‘a e kakai. Pea ko e me’a malie ko e te’eki ke mole ha mo’ui ‘i tahi ko e ‘ikai ha maama kamo, he na’e mei hoko ia ke fakaanga’i lahi ai ‘a e pule’anga. Pea hangee ‘oku te’eki ako ‘a e pule’anga mo e Malini he me’a na’e hoko ki he MV. Ashika.

Leave a Comment