Holomui Palemia mo’ene fokotu’u fakatau paasipooti

Kuo fakahaa ‘e he Palemia ki he kakai na’e ‘i he polokalama Press Club ‘a e Kautaha Mitia ‘a Tonga, ‘oku ‘ikai tali ‘e he pule’anga ‘a e fokotu’u ke hoko atu ‘a e fakatau paasipooti. ‘Oku malie he ko e tama tatau pe ‘eni na’e takai holo mo’ene fokotu’u, ki he Palemia maloloo ‘Aisake Eke mo’ene Kapineti pea koia pe ‘eni ‘oku taki he pule’anga lolotonga, kuone fakahaa ‘oku tali ‘ikai he pule’anga ‘a e fokotu’u.Peko hono fakalea ‘etaha,  na’e ‘ikai tali  he’ene Kapineti ‘ene fokotu’u pea kapau ko’ene lave ki he tu’utu’uni ‘ae pule’anga kimu’a na’e totonu ke ne fakamahino. ‘Oku ‘iai ‘a e tui kuo ha’u ‘a e maama  ki he Palemia mo e ni’ihi na’anau fokotu’utu’u ‘a e fo’i fakakaukau ni, ‘oku ‘ikai tali he kakai ‘o e fonua pea tukukehe ange ha’ane ‘ilo ki he mokoi ‘o e Tama Tu’i ki he kaveinga ni, ‘oku ‘uhinga ai ‘ene holomui ‘aki ‘a e vave taha.         

Na’e faka’ohovale ‘a e tali ‘a e Palemia ki he kaveinga ni, ‘i he fehu’i mei he faiongoongo ‘a e ABC Mrs Marian Kupu. Na’e ‘ikai ke toe fu’u fakamatala loloa ‘a e Palemia, ka ko’ene fakahaa pe ‘oku ‘ikai tali he pule’anga. ‘Oku ‘ikai mahino ki hono pule’anga pe ko e pule’angakimu’a. Pea kapau ko hono pule’anga pea ‘oku ‘iai leva ‘a e me’a ‘oku hoko ki he Kapineti ko’eni ‘a e anga ‘ene tu’u ki he kaha’u.

‘Oku hangee pe ko hono ‘oatu kimu’a, ‘oku taimi hala pea paunima’ama’a ‘a e ‘uhinga na’e ‘ohake ai ‘a e fokotu’u, ‘o fakatatau ki he ola kovi na’e ‘iai ‘a e ngaue ni ‘i he kuohili. Pea ko e mei matangalo atu, kuo fakahoko ‘a e huu mata’i tele ko’eni kae malie na’ehu mai ia he taimi ‘oku kei manatu’i lelei pe ‘a e kaveinga ni.

‘I he uike kuo’osi na’e tuku mai ‘e he loea Tonga ‘iloa ‘i Nu’usila ko Nalesoni Tupou ‘a e fakamatala kakato ki hono fakatau ta’efakalao ‘o e paasipooti, mo e ngaue fakatotolo na’ane fakahoko, ‘o makatu’unga ia hono liliu ‘a e Konisitutone ‘a e Tonga ke hao ‘a e Tu’i mo’ene kau Minisita.

Ka ko e malie ko e fakahaa ‘e Piveni ‘ene ta’etuiki he fakamatala koe’uhi ko e lahi ‘o e paasi poooti na’e fakatau, na’e fakafuofua  ki he paasipooti ‘e 7000 pea na’e totonu ke ma’u ai ‘a e $280 miliona, ka ko e $36 miliona pe. Ka ‘oku tui ‘a e tokolahi, ko e ngaue ta’efakalao mo fakafufuu ko’eni, he ‘ikai maau he na’e ta’efakalao pea mahino na’e ‘iai mo e ni’ihi tokolahi na’e monu’ia ia he fakatau paasipooti ‘o ‘iai mo honau ‘inasi.        

Na’e‘osi tuku atu he ongoongo ni ‘a e taki’i mai he Fakafofonga Tongatapu 4, ‘a e teu hono fakahuu atu ‘a e tohi tangi ki He’ene ‘Afio ke ta’ofi ha fokotu’u mei he Palemia, ke hoko atu ‘a e fakataupaasipooti. Ka ‘oku hoko ‘a e fakamatala kuo tuku mai ‘e he Palemia ko ha ongoongolelei ki he Fakafofonga mo e ni’ihi ‘oku nau tui tatau. 

Facebook
Twitter
Email

Related Articles

Leave a Comment