Toe ‘ohofi ‘Amelika ‘a Iran, ‘e toe kovi ange tu’u ‘a e ‘ekonomika mo e mo’ui ‘a e kakai ki he kaha’u.
Kuo toe fakahoko ‘e ‘Amelika ha ngaahi ‘ohofi fo’ou ki Iran ki he fakatonga ofi ki he Strait of Hormuz, ko ha konga ‘enau feinga malu’i ‘a e halanga vaka, ka ‘oku fakahaa ‘e Iran ko e feinga pe ‘a ‘Amelika ke maumau’i ‘a e feinga melino ‘oku lolotonga fakahoko.
‘Aia ‘oku kei feinga ‘atu ‘a Qatar mo Pakistan ke ola lelei ‘a e feinga fakamelino he ongo fonua ni, hili ‘a e ‘ikai ola lelei ‘a e ngaahi talanoa na’e fakahoko kimu’a. Na’e fakahaa ‘e Iran ‘a e ‘ikai kenau falala kakato ki he ngaahi taumu’a ngaue ‘a ‘Amelika, ka ‘i he taimi tatau ‘oku ‘ikai kenau fai ha tali fakakautau ko e mahino ‘oku nau fiema’u ha felotoi ke tuku ‘a e tau.
Ko e kei hokohoko atu pe ‘eni ‘a e ‘ohofi na’e fakahoko ‘e ‘Amelika mo ‘Isileli ki Iran pea pehee ki hono hanga koia ‘e Iran ‘o poloka ‘a e halanga vaka Strait of Hormuz, ke iku palopalema ai ‘a e ngaahi vaka lolo pea uesia faka’ekonomika ai ‘a e ngaahi fonua. Na’e hoko ‘eni ke hilifaki atu ‘e ‘Amelika ‘enau ngaahi fakataputapui faka’ekonomika ki Iran, kau ai ‘enau poloka ‘a e ngaahi vaka lolo ‘a Iran ko ha mole lahi fakapa’anga.
‘E hoko ‘eni ke toe kovi ange ‘a e totongi lolo pea toe hikihiki too mo e totongi koloa mo e me’a kehekehe ‘o hangeee ko e ‘uhila ke uesia ai ‘a e ngaahi fonua lahi ‘oku fakafalala ‘enau ma’u’anga lolo mei he Kulifa Peasia. Pea kuo tuku mai he UN ha fakatokanga ki he uesia ‘e hoko fakamamani lahi, ka toe hoko atu ‘a e tau.
Kaekehe ‘oku hoko ‘eni ke toe fakalalahi hono fakaanga’i ‘o Palesiteni Trump ki he’ene ngaahi faitu’utu’uni, kae tautautefito ki he fa’ahí Temokalati. ‘Oku hoko ‘eni ko’enau fo’i mahafu tau ke taufale’i ‘aki ‘a e Palesiteni, ki he fakamole fakapa’anga mo e maumau lahi kuo hoko ki he Mamani he’ene tataki ‘oku fakahoko. Pea ‘oku kehe pe mo e ngaahi fakaanga kuo fakahoko mei Lusia mo Siaina mo e ngaahi fonua Mosilemi, ka ‘oku vevela ange kia Trump ‘a e fakaanga mei he paati Temokalati.
‘I he taimi tatau ‘oku ‘ikai pe ke peko mai ‘a Iran ki ha tukulolo he ‘oku ‘iai pe honau malohinga he ‘ohofi ‘oku fakahoko mei ‘Amelika mo ‘Isileli.
Ka ko e fehu’i mahu’inga heni pe koeha ‘a e tokateu ‘a Tonga ki he tu’unga ta’epau ‘a e tau ‘oku hoko. ‘Oku mahino ‘e toe mamafa ange ‘a e lolo kapau he ‘ikai ha maketi makehe mei Singapore pea pehee ki ha ngaahi kautaha fengaue’aki fo’ou. Ko e palopalema ‘o e ngaahi kautaha lolotonga, ‘e kei mamafa pe lolo neongo ka ma’u pe ‘a e lahi ‘o e lolo ‘oku fiema’u ‘e Tonga ni, ka ko e totongi ‘e mamafa ko’ene ha’u mei he feitu’u tatau.
Ko e ki’i malona ‘a e tau ko e kole ‘a e ngaahi fonua ‘Alepea ka ko’eni kuo ala atu ‘a ‘Amelika ‘o fakahoko ‘a e ‘ohofi. He neongo ha me’a, ‘oku ‘ikai nofo noa ‘a ‘Amelika, ka ‘oku pau ‘oku nau ‘ilo ha me’a mo e ngaahi nga’unu ‘a Iran ‘oku makatu’unga ai ‘enau ‘ohofi na’e fakahoko. Ko e kovi’aki he ‘oku hoko ‘a e kautaha Sipai ‘a ‘Isileli ko e MOSSAD ko e telinga mo e mata ia ‘o ‘Amelika, he ‘oku ‘ikai ha me’a ‘e puli meiate kinautolu pea ko e tokoni lahi ia kia Trump mo’ene ngaahi faitu’utu’uni, ko e falala’anga ‘a e fakamatala.
Kaekehe tau fakaongoongo atu he ngaahi ‘aho ka hoko mai pe koeha ‘a e tu’unga ‘e a’u kiai.
