Tautea taki taha mano Tonga mo e ongo Siaina ki he ma’u mo e fo’i mokohunu ‘e 14,754 ‘i Vava’u.
Na’e tautea ‘e Hon. Petunia Tupou KC, ha matapule Tonga mo ha ongo Siaina ‘e toko 2 mei Talau Vava’u, ki hono ma’u kinautolu ‘i ha ‘api ‘i Talau mo ha mokohunu ko hono lahi ko e fo’i mokohunu‘e 14,754.
Na’e tali halaia kotoa ‘a e kau Faka’iloa ko Ivan Moreno mei Talau pea mo Yang Peng Chao pehee kia Wang Zhi Ning. Ko e taki tikite ‘e ua na’e faka’ilo kiai ‘a e kau Faka’iloa 1) ko e toutai’i ‘o e mokohunu lolotonga ‘oku tapui 2) mo hono tauhi ‘o e mokohunu he taimi tapui.
Fakatatau mo e fakamatala mei he Fakamaau’anga, na’e ma’u he tokotaha ngaue ‘a e Toutai ‘i Vava’u ko Holeva Tuiono he ‘aho 13 Fepueli 2025, ha telefoni ‘oku ‘iai ha mokohunu he ‘api ‘oku nofoai ‘a e kau Siaina ‘i Talau, lolotonga hono taimi tapui.
Na’e ‘alu atu ‘a e kau ngaue Toutai ki he ‘api pea huu mai ‘a e Faka’iloa Siaina ‘e taha ‘o fakaava ‘a e matapa, ka kuonau ‘osi fanongo atu pe ki he ongo mai ‘a e ngaahi sitou haka mo e nanamu ‘a e mokohunu. Na’e ‘iai ‘a e ngaahi talamu he tau’anga me’alele ko e ngakau’i mokohunu. Na’anau toe huu atu ki he fale fungavaka ‘oku ‘iai ngaahi talamu ‘oku fonu ‘i he mokohunu.
Na’e taimi si’i kuo a’u atu ‘a e matapule Tonga ‘a Ivan ‘o loka ‘a e loki ki lalo pea talaange ke tukuange ‘a e ongo Siaina kae faka’ilo pe ia. Na’e fekau he kau ngaue Toutai ke fakaava ‘a e matapaa ka na’e ‘ikai loto ia kiai. Ka na’e fakamahino he kau ngaue ‘oku ‘iai honau mafai kenau fakaava ‘a e loki pea iku ke fakaava. Na’e ‘ilo ‘a e mokohunu ‘oku fola fakamomoa he loki ki lalo pea mo e lokifungavaka na’e ‘iai mo e konga ai.
Na’e fetu’utaki ki he kau Polisi ‘o taki mai ‘e Hala’ufia ‘a e kau ‘ofisa Polisi, ‘o puke ‘a Ivan pea toki puke atu mo e ongo Siaina ‘o taa tikite he ‘aho hoko. Na’e vetehia ‘a Ivan ko e mokohunu ko e ‘ai ke ‘ave ki muli. Pea ko e talu mei he 2020 ‘ene ngaue kia Sam pea ko’ene vahe ‘oku $500-1000 he uike pea ‘oku te’eki totongi kakato ange ‘ene vahe.
Ko e kau Faka’iloa ‘oku nau ngaue ki he tangata ko Siaina ko Sam ‘oku ‘ia ‘ene falekai ‘oku ‘iloa pe ko e Sam Restaurant. Ko e ongo Siaina na’e ‘omai kinaua ‘i Fepueli ke ngaue hono falekai, ta’e’iaihana visa ngaue. Na’e fakahaa he tokotaha ‘o e ongo Siaina ‘oku pa’anga pe $55 ‘ene vahe he uike pea ko e taimi ‘oku ‘a’ahi mai ai ‘a e kau ngaue mei he Pule’anga ke sivi ‘a e falekai pea fekauleva ke nofo he ngaue, ko e ‘ikai ha’ane visa. Ka ‘oku loto ia ke fai mo ‘osi ‘a e hopo kae foki ia ki Siaina.
Kaekehe na’e tautea kotoa kinautolu ke mo’ua taki $4750 ki he tikite ‘uluaki pea taki $5250 ki he tikite hono ua pea ko e $10,000 fakakatoa ki he tokotaha.
Ko e lahi ‘o e mokohunu na’e ma’u ko e fu’u me’a lahi pea kapau na’e lava hono ngaahi ‘o fua ki muli ‘oku ‘ikai ‘ilo pe koeha ‘a e lahi ‘o e pa’anga na’e ma’u. ‘Oku lolotonga lahi ‘a e longoa’a hotaukainga ko’eni ka ‘oku lahilahi ‘enau maumau lao, ka ‘oku totonu ke fa’o ha lao mamafa ki he ni’ihi ‘oku maumau lao pea fakafoki he vave taha.
